Περιγραφή, τα καλύτερα ξύλα και τα μυστικά του μαγικού αυτού οργάνου.

Περιγραφή, τα καλύτερα ξύλα και τα μυστικά του μαγικού αυτού οργάνου.

Το ούτι ανήκει στην οικογένεια των εγχόρδων που παίζονται με πένα (πλήκτρο), και πιό συγκεκριμένα στην οικογένεια των Λαουτοειδών. Φέρει μεγάλο ηχείο, σε αχλαδοειδές σχήμα, κοντό και φαρδύ μπράτσο και πλάγια κλειδιά χορδίσματος.

Το ούτι αποτελείται από τα ακόλουθα μέρη:

1.Ταστιέρα: Άν και άταστο όργανο, έτσι ονομάζεται το κλαβιέ, ή αλλιώς ο χώρος όπου πατούν τα Δάχτυλα του Αριστερού Χεριού.

2.Κόκκαλο ή Καβαλάρης: Είναι ο επάνω οδηγός-πάτημα των χορδών, προτού δεθούν στα κλειδιά-στριφτάρια.

3.Ροζέτα ή καφάσι: Εϊναι το σκαλιστό σχέδιο που φιλοτεχνεί το ηχείο.

4.Καβαλάρης ή Γέφυρα: Εϊναι ο κάτω χώρος όπου δένονται οι χορδές,(χορδοδέτης ή χορδοκράτης).

5.Καπάκι: Είναι το επάνω επίπεδο μέρος του σώματος του οργάνου.

6.Καπλαμάς ή Μιζραπλίκι: Εϊναι το προστατευτικό που τοποθετείται κάτω από τις χορδές για να μήν υποστεί γρατζουνιές το καπάκι από την πένα.

7.Φιλετα: Είναι οι λωρίδες ξύλου που συνθέτουν το πίσω μέρος του οργάνου.

8.Σκάφος ή Ηχείο: Έτσι ονομάζεται όλο το σώμα του οργάνου, διότι από εκεί ενισχύεται ο ήχος, ο οποίος είναι προϊόν της ταλάντωσης των χορδών.

Το συνολικό βάρος του οργάνου είναι περίπου 1000 γραμμάρια (1Kg). Γενικά, όσο πιό ελαφρύ είναι ένα ούτι, τόσο καλύτερο είναι.

Τα καλύτερα ξύλα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή του σκάφους και του μπράτσου είναι: Μαόνι, Μαύρη Μουριά, Σφενδάμι, Τριανταφυλλιά, Κερασιά & Παλίσανδρος. Για το καπάκι Έλατος. Για την ταστιέρα και τα κλειδιά-στριφτάρια, Έβενος, Παλίσανδρος και Τριανταφυλλιά. Για τη Ροζέτα χρησιμοποιήτα κέρατο, ταρταρούγα ή ξύλο. Η χρήση υλικών κατασκευής πέραν των προαναφερθέντων, επηρεάζει αρνητικά στην ποιότητα της ακουστικής του οργάνου.

Ούτι

 

Oud

Το ούτι είναι νυκτό έγχορδο μουσικό όργανο, που κατάγεται από την Περσία και είναι αρκετά διαδεδομένο στις μουσικές της Μέσης Ανατολής αλλά και στην ελληνική παραδοσιακή μουσική. Συγγενεύει με το λαούτο.

Ετυμολογία

Το περσικό όργανο που οι Πέρσες το έλεγαν Μπαρπάτ (ούτι) έμοιαζε με το αιγυπτιακό ούτι που έπαιζαν στην εποχή των Φαραώ πριν 3.500 χρόνια. Οι Άραβες πήραν τον τρόπο παιξίματος αυτού του οργάνου από τους Πέρσες. Αυτό το όργανο αργότερα ονομάστηκε από τους Άραβες al oud που σημαίνει στα αραβικά ξύλο και συγκεκριμένα ψηλό ξύλο. Από εκεί έχει πάρει το ούτι την τελική του ονομασία.

Ιστορία

Η αρχική του μορφή σίγουρα δεν ήταν αυτή που έχει σήμερα, κάτι που φαίνεται και σε παλαιότερα χαρακτικά. Τα έγχορδα όργανα, όπως το ούτι ή το βιολί δεν τα γνώριζαν οι Άραβες. Τα έμαθαν από τους Βυζαντινούς, τους Πέρσες και τους Ρωμαίους μετά την εξάπλωση του Ισλάμ. Ο πρώτος Άραβας μουσικός που άρχισε να παίζει ούτι ήταν ο Eben Sareeg και μετά άρχισαν να το χρησιμοποιούν και άλλοι. Οι πιο φημισμένοι οργανοπαίκτες στην ιστορία του ούτι είναι οι Eshack Almusely, ο Ebraheem Almahdy και ο Zaryab. Το ούτι είναι ο βασιλιάς των οργάνων για τους Άραβες, σε βαθμό τέτοιο που, παλαιοτέρα, ένας σύνθετης για να γράψει ένα τραγούδι, στηριζόταν αποκλειστικά σε αυτό.

Χαρακτηριστικά

Καθαρά σολιστικό όργανο, ιδανικό για ταξίμια «αυτοσχεδιασμούς» και συνοδεία τραγουδιού. Το ηχείο του έχει μεγάλο σχήμα αχλαδιού, κοντό και φαρδύ μπράτσο χωρίς μπερντέδες (τάστα). Το σχήμα και οι διαστάσεις του οργάνου διαμορφώνονται από τόπο σε τόπο, αποκλίνοντας λίγο από την ακρίβεια. Στην Αίγυπτο, στη Συρία και σε άλλα αραβικά κράτη έχει μεγάλο σκάφος, στην Τουρκία λίγο μικρότερο και στο Ιράκ οι τρύπες του σκάφους στο καπάκι είναι ανοικτές χωρίς ροζέτες.

Το ούτι παλαιοτέρα είχε 2 χορδές, μετά 4 και κατέληξε με 5 ή και 6 όπως είναι σήμερα. Ο Λιβανέζος μουσικός Farahat Hashem έβαλε και 7 χορδές. Aυτό βοήθησε το όργανο να αποδίδει τόσο στη χαμηλή του έκταση, όσο και την ψηλή. Οι χορδές που χρησιμοποιούσαν παλιά ήταν από έντερο και το πλήκτρο («πένα») από φλούδα κερασιάς ή κέρατο ζώου, που σήμερα έχουν αντικατασταθεί από πλαστικές ύλες.

Διάδοση και χρήση

Το ούτι είναι σήμερα διαδεδομένο σε όλο σχεδόν τον κόσμο. Από τον 9ο αιώνα συστηματοποιήθηκε πάνω στο ούτι πρακτικά και θεωρητικά η μουσική παράδοση της Μεσογείου. Κατά τον Μεσαίωνα οι σταυροφόροι μεταφέρανε το όργανο από τους Αγίους Τόπους στην Ευρώπη, όπου εξελίχθηκε στο Αναγεννησιακό λαούτο, και στην Μικρά Ασία όπου παρέμεινε όπως ήταν μέχρι και σήμερα. Το ούτι είναι ένα από τα λίγα όργανα στην ανατολή και για τους άραβες το μοναδικό που έπαιξε και διαμόρφωσε τις μουσικές κλίμακες που λέγονται μακάμ. Ένα μακάμ αποτελείται από ένα τετράχορδο «4 νότες» και ένα πεντάχορδο «5 νότες» τα οποία αυτά εναλλάσσονται από μακάμ σε μακάμ. Ο αριθμός των μακάμ είναι αρκετά μεγάλος και διαφέρει από χώρα σε χώρα. Στην Τουρκία και την Αίγυπτο διαφέρει περισσότερο στο ύφος και λιγότερο στα διαστήματα, πολλές φορές το διάστημα είναι ίδιο, αλλά το παίζουν σε διαφορετικό ύφος και φαίνεται να αλλάζει το μακάμ, ενώ στην πραγματικότητα παραμένει ίδιο. Το βάθος που έχουν τα μακάμ είναι τόσο μεγάλο που για να πει κανείς σήμερα ότι τα έμαθε ή τα έπαιξε ή τα κατάλαβε χρειάζονται πάρα πολλά χρόνια.

 

Ούτι: πένα, χορδές και κούρδισμα

Το Ούτι,  συγκαταλέγεται στα έγχορδα που παίζονται με πένα (πλήκτρο).Είναι ασυγκέραστο όργανο, που σημένει οτι δεν έχει τάστα. Το σχήμα της πένας είναι μακρόστενο, και πρέπει να αγκαλιάζεται απ’όλη την παλάμη.Οι διαστάσεις της πένας είναι περίπου 12-15 cm μήκος, 0,5-1cm πλάτος & 0,1cm πάχος.

831005001πλαστική πένα
41XFXUr1QiL._SL500_AA300_πένα απο κέρατο ζώου

Παλαιότερα, ο κάθε Ουτίστας κατασκεύαζε μονάχος την πένα του, χρησιμοποιόντας φτερό από Αετό ή Γεράκι, ή σπανιότερα, από κέρατο, φλούδα κερασιάς ή ταρταρούγα (είδος θαλάσσιας χελώνας).Έτσι, μπορούσε να διαμορφώσει τις διαστάσεις της, ανάλογα με τον προσωπικό του τρόπο παιξίματος.Σήμερα, οι πένες του εμπορίου είναι κατασκευασμένες από πλαστικό διαφόρων ποιοτήτων.

Οι χορδές που χρησιμοποιούνταν παλαιότερα, κατασκευάζονταν από έντερο ζώου ή από μετάξι.Σήμερα, έχουν επικρατήσει οι Νάϋλον και οι τυλιγμένες σε μετάξι Μεταλλικές, οι οποίες κατασκευάζονται ειδικά για το Ούτι. Οι Χορδές είναι 11 στον αριθμό, αλλά αντιμετοπίζονται σαν 6, εκ των οποίων οι 5 είναι διπλές, και 1 μονή.Η αρίθμηση αυτών γίνεται από κάτω πρός τα πάνω (από τις Νάϋλον πρός τις Μεταλλικές).

oud stringingτρόπος τυλίγματος χορδών

Το Κούρδισμα διαφοροποιήται, αναλόγως των τοπικών μουσικών παραδόσεων.Παρόλα αυτά, διατηρεί το βασικό χαρακτηριστικό του, όπου είναι οι Διαδοχικές Τετάρτες που σχηματίζονται στα 4 πρώτα ζεύγη χορδών.

Το κλειδί στο οποίο γράφεται το ούτι είναι το γνωστό σε όλους μας κλειδί του  Σόλ στην δεύτερη γραμμή.

turkish stringpegΗ θέση των κλειδιών στο ούτι

Τα συνηθέστερα κουρδίσματα είναι τα ακόλουθα:

  1. Ρε – Λα – Μί (μέσα στο 5γραμμο) – Σι – Λα – Μί (κάτω απ’το 5γραμμο)
  2. Ρε – Λα – Μί (μέσα στο 5γραμμο)  - Σι – Φα# – Ντο (κάτω απ’το 5γραμμο)
  3. Φα (κάτω απ” το 5γραμμο) – Φα – Ντο – Σολ (μέσα στο 5γραμμο) – Ρε – Λα (κάτω απ’το 5γραμμο)
  4. Ντο – Σολ (μέσα στο 5γραμμο) -Ρε – Λα – Σολ – Φά (κάτω απ’το 5γραμμο)
  5. Ντό – Σολ (μέσα στο 5γραμμο) – Ρε – Λα – Μί – Ρε (κάτω απ’το 5γραμμο)

Το κούρδισμα που χρησιμοποιούμε στην Ελλάδα, κατά κύριο λόγο, είναι το 1ο από τα προηγούμενα.

πηγη: musicheaven.gr